CUMHURİYET HALK PARTİSİ
TÜRKİYE'NİN BÜTÇE AÇIĞI KAYGI VERİCİ BOYUTLARDA MI?
Kategori: Gündem Haber / Tagler: Bütçe açığı
6.8.2017

Kamu mali disiplini, uzun yıllardır Türkiye ekonomisinin en güçlü yönlerinden biri oldu.

Geçen yılki darbe girişiminin ardından hükümetin aldığı önlemler kapsamında mali teşvikler ile kamu harcamalarının artırılması ise son dönemde bütçe görünümünde bozulmaya yol açtı.

Bir önceki yılın Haziran ayında ise bütçe 7,9 milyar TL açık vermişti.

Ocak-Haziran dönemine ilişkin bütçe açığı ise 25,2 milyar TL ile önceki yılların ilk 6 aylık dönemleriyle karşılaştırıldığında tarihi bir rekora işaret ediyor.

Maliye Bakanı Naci Ağbal, yılın ilk 6 ayına dair bütçe gerçekleşmeleriyle ilgili olarak Haziran ayında yaptığı basın toplantısında bütçe açığının 2017 yılında hedeflendiğinden yüksek olabileceğini söyledi.

Hükümet 2017 yılı için bütçe açığı hedefini 46,9 milyar TL olarak açıklamıştı.

2016 yılında ise bütçe açığı 29,3 milyar TL olmuştu.

BBC Türkçe'den Özge Özdemir'in haberine göre

Sosyal güvenlik prim etkisi

Bütçe açığının bu yılın ilk yarısında bu kadar yükselmesinde hangi etmenler rol oynadı?

Garanti Yatırım'ın raporunda yılın ilk yarısında bütçe performansının beklentilerin üzerinde bozulmasında yılın son çeyreğine ötelenen sosyal güvenlik prim ödemelerinin etkili olduğunu vurguluyor.

Bu etki ise şirketlerin yılın birinci çeyreğinde ödemesi gereken sosyal güvenlik prim ödemelerinin, yılın son çeyreğine ertelenmesi yüzünden ortaya çıktı.

Ancak rapor 6 milyar TL civarında olan bu etki dışlandığında bile bütçe performansının kötüleştiğini belirtiyor; buna sebep olarak da vergi gelirlerindeki hız kaybı ile sınırlı özelleştirme geliri katkısı gösteriliyor.

İstihdamı desteklemek için atılan adımlar

Merkezi İngiltere'de bulunan BlueBay portföy yönetimi şirketinin gelişmekte olan piyasalar masasından Timothy Ash ise bütçe görünümündeki bozulmanın nedenlerini şu şekilde sıralıyor:

§  Darbe girişiminin ardından ekonominin yavaşlayacağı endişesi yüzünden mali politikalarda gevşemeye gidilmesi ve harcamaların artması

§  Turizm gibi sıkıntıda olan sektörlere hükümetin destek programları açıklaması

§  İstihdamı desteklemek için açıklanan programlar

§  Tüketim üzerinden alınan vergilerde indirime gidilmesi

Hazine'nin yasal borçlanma limitinde artış olabilir

Bütçe açığında yaşanan bu tablo, devletin kasası niteliğini taşıyan Hazine'nin de daha fazla borçlanmasına yol açıyor.

Hazine 2017'nin ilk altı ayında 46 milyar 473 milyon TL borçlandı.

§  Toplam İç Borç Çevirme Oranı: İlgili dönemde (ay, yıl) iç borçlanmanın, iç borç ödemelerine bölünmesiyle elde edilen orandır.

Bu da eski Hazine Müsteşarı Mahfi Eğilmez'in yaptığı hesaplamalara göre 2017 yılı için yaklaşık 47,5 milyar TL olan yasal borçlanma limitine çok yakın bir rakam.

Hazine'nin bir dönemde yaptığı iç borçlanma toplamını aynı dönemde yaptığı iç borç ödemeleri toplamına böldüğümüzde bulduğumuz toplam iç borç çevirme oranı ise yüzde 114,3 oranı ile 2003'ten beri en yüksek seviyesine çıktı.

§  Reuters anketi: 2017 büyüme oranı hükümetin hedefinin altında kalacak

§  FT: Türkiye'de teşvik paketi ekonomiyi canlandırdı fakat bu kalıcı mı?

Bu yüzden ekonomiden sorumlu Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek, geçtiğimiz günlerde çeşitli basın kuruluşlarına yaptığı açıklamalarda "Meclis'e gidip ilave borçlanma yetkisi istememiz gerekecek" ifadesini kullandı.

"Bütçe Kanunu'nda öngördüğümüzden daha fazla borçlanacağız. Bugün itibarıyla net olarak borçlanma limiti içinde kalamayacağımız görünüyor" diyen Şimşek, bunda bütçe açığının ve savunma harcamalarının artmasının rol oynadığını söyledi.

Böylece bütün dünyada finansal krizin yaşandığı 2009 yılından beri ilk defa Türkiye'de Hazine'nin borçlanma limitinin yükseltilmesi konusunda bir adım atılabilir.

'AB ülkelerinin kıskanacağı oranlar'

Peki Hazine'nin daha fazla borçlanmasında rol oynayan bütçe açığının korkutucu boyutlara vardığını söyleyebilir miyiz?

Konuştuğumuz ekonomistler ve piyasa analistlerine göre yanıt, "Hayır".

§  15 Temmuz darbe girişimi: Türkiye ekonomisinin kısa süren 'kötü rüyası'

§  Almanya'nın yatırım ve seyahat uyarıları Türkiye ekonomisini nasıl etkiler?

§  Maastricht Kriterleri:Halihazırda AB'ye üye devletlerin Ekonomik ve Parasal Birlik (EPB) alanına dahil olabilmek için yerine getirmeleri gereken kriterler.

§  AB tanımlı borç stoku:Avrupa Birliği bünyesinde ekonomik ve parasal birliğe geçişin ön koşulu olan "Maastricht Kriterleri" çerçevesinde hesaplanmakta olan borç stoku verisidir.

BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan BlueBay portföy yönetimi şirketinden Timothy Ash, AKP'nin (Adalet ve Kalkınma Partisi) iktidarda olduğu 15 yıldır bu konuda ihtiyatlı davrandığını söylüyor.

Ash, hükümetin şimdiye kadar çok düşük oranlarda bütçe açığı verdiğini vurgulayarak kamu borcunun gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranının 2000'li yıllarda görülen yüzde 90'lardan yüzde 30'lara kadar düştüğünü belirtiyor:

"Şu an mali politikada gevşemeye giderken bile bütçe açığının GSYH'ya oranı, hedeflenen yüzde 1,6'dan belki de yüzde 2,5-3'e kadar yükselecek.

"Önümüzdeki iki yıl boyunca açığın arttığını ve kamu borcunun yükseldiğini görebiliriz, ama yine de Maastricht kriterlerinin çok altında kalacaklardır.

"Kamu borcu ise Avrupa Birliği (AB) ortalamasının yarısından daha aşağıda, bu da birçok AB ülkesinin kıskanmasına yol açıyor.

"Türkiye'nin kamu borcunın GSYH'ya oranı Lüksemburg, Bulgaristan ve Estonya dışındaki tüm AB ülkelerinden çok daha iyi. AB'de bu oran yüzde 85."

Bu habere ilk yorum yapan siz olun.

Yorum yazın...